BAŞKA BİR TARIM MÜMKÜN
Kuraklıkla ve yoksullukla mücadeleden yeni bir tarım ekonomisine
Türkiye, dünyanın en bereketli topraklarına sahip ülkelerinden biri. Ancak bugün çiftçimizin üretimden vazgeçtiği, köylerimizin boşaldığı, meralarımızın yok olduğu, su kaynaklarımızın tükendiği ve milyonlarca insanın sağlıklı gıdaya erişmekte zorlandığı bir tabloyla karşı karşıyayız.
Bu tabloyu değiştirmek mümkün.
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığım döneminde hayata geçirdiğimiz “Başka Bir Tarım Mümkün” vizyonu, işte bu inançtan doğdu.
Biz tarımı yalnızca toprağı ekip biçmekten ibaret görmedik. Tarımı, doğayla kurduğumuz ilişkinin, ekonomimizin, kültürümüzün, sağlığımızın ve toplumsal adaletin ayrılmaz bir parçası olarak ele aldık.
Çünkü biliyoruz ki bir ülkenin bağımsızlığı, kendi toprağında üretme gücüyle doğrudan ilişkilidir. Çiftçisi yoksullaşan, tohumu dışa bağımlı hale gelen, suyunu ve toprağını kaybeden bir ülkenin geleceği de tehlikeye girer.
Bu nedenle İzmir'de yalnızca çiftçiye destek sağlayan bir belediyecilik anlayışı geliştirmedik. Üretimden tüketime uzanan bütün süreci yeniden tasarlayan, kuraklıkla ve yoksullukla aynı anda mücadele eden yeni bir tarım ekonomisi modeli kurduk.
Bu modelin temelinde çok yalın bir düşünce vardı: Toprağımızın bereketi artarken çiftçimiz de zenginleşmeli. Üretenin kazandığı, tüketicinin sağlıklı gıdaya erişebildiği, doğanın korunduğu bir düzen kurulmalı.
Ve bu düzenin en önemli güvencesi, kooperatifler olmalı.
Kuraklıkla ve yoksullukla aynı anda mücadele
Başka Bir Tarım Mümkün vizyonumuzun iki temel hedefi vardı: Kuraklıkla mücadele etmek ve yoksulluğu ortadan kaldırmak.
Türkiye'de kullanılan suyun büyük bölümü tarımsal sulamaya gidiyor. Buna karşın ürün desenimiz çoğu zaman bulunduğumuz coğrafyanın iklimiyle, yağış rejimiyle ve su kaynaklarıyla uyumlu değil.
Özellikle Küçük Menderes Havzası'nda su kaynakları hızla azalırken çok fazla su tüketen ürünlerin yetiştirilmeye devam etmesi, tarımın geleceğini tehdit ediyordu.
Biz bu gidişatı değiştirmek için yola çıktık.
"Ürüne göre su" anlayışı yerine, "suya göre ürün" anlayışını benimsedik.
İzmir'in havzalarını, toprak yapısını, yağış miktarını, yer altı ve yer üstü su kaynaklarını, üretim alışkanlıklarını inceleyerek havza bazlı bir tarımsal planlama modeli geliştirdik.
Amacımız, tarımsal sulamada kullanılan suyu yüzde 50 oranında azaltmaktı.
Bu doğrultuda yüksek su tüketimine neden olan yem bitkilerine alternatif olarak saz çavdarı, mürdümük, gambilya gibi doğal yağışlarla yetişebilen, bölgenin iklimine uygun ve besin değeri yüksek yerel yem bitkilerini destekledik.
Küçükbaş hayvancılığı, mera hayvancılığını, yerel hayvan ırklarını ve atalık tohumları tarım politikamızın merkezine yerleştirdik.
Modern sulama tekniklerini teşvik ettik. Fide, fidan, yem bitkisi tohumu, tarımsal ekipman, hayvan ve üretim altyapısı destekleriyle küçük üreticinin maliyetlerini azaltmaya çalıştık.
Çünkü kuraklıkla mücadele etmek yalnızca su tasarrufu yapmak değildir. O suyu tüketen üretim biçimini değiştirmektir.
Sasalı İzmir Tarımı Geliştirme Merkezi: Tarımın geleceğini bilimle planladık
Bu vizyonu bilimsel bir temele oturtmak amacıyla 2021 yılında Çiğli Sasalı'da İzmir Tarımı Geliştirme Merkezi'ni (İZTAM) kurduk.
İZTAM, bizim için bir araştırma merkezinden çok daha fazlasıydı. İzmir'in tarımsal geleceğini planladığımız, iklim krizi karşısında üretimin nasıl sürdürülebileceğini araştırdığımız ve bu bilgiyi doğrudan üreticiyle buluşturduğumuz bir merkezdi.
Merkezimizde iklim değişikliği, kuraklık, sürdürülebilir tarım, uygun ürün deseni, verimli sulama ve doğayla uyumlu üretim yöntemleri üzerine çalışmalar yürüttük.
Toprak özellikleri ve su kaynakları konusunda danışmanlık sağladık. Uygulamalı üretim alanları, seralar, eğitim birimleri ve araştırma altyapısıyla çiftçimizin bilimsel bilgiye erişimini kolaylaştırdık.
İZTAM aracılığıyla tarımsal envanterler oluşturduk, yerel üretimin potansiyelini belirledik, ürünlerin katma değerinin yükseltilmesi, ambalajlanması, markalaştırılması ve ihracatı için üreticilerimize rehberlik ettik.
Böylece tarımı günlük desteklerle ayakta tutmaya çalışan bir anlayış yerine, geleceği planlayan bir kamu politikası oluşturduk.
Kooperatifçilik: Üreticinin emeğine sahip çıkmak
Başka Bir Tarım Mümkün vizyonunun en önemli dayanaklarından biri kooperatifçilikti.
Çünkü tarımda en büyük sorunlarımızdan biri, üreticinin emeğinin karşılığını alamaması.
Bir çiftçi bütün yıl çalışıyor, üretim maliyetlerine katlanıyor, doğanın bütün risklerini üstleniyor. Ancak ürününü sattığında çoğu zaman elde ettiği gelir, emeğinin karşılığını vermiyor.
Öte yandan aynı ürün tüketicinin sofrasına ulaşana kadar katbekat pahalanıyor.
Üretici de tüketici de kaybederken aradaki değer başka ellerde birikiyor.
Biz bu düzeni değiştirmek istedik.
Kooperatifleri yalnızca ürün satın aldığımız kuruluşlar olarak değil, ekonomik demokrasinin temel kurumları olarak gördük.
Çiftçinin tek başına karşılayamayacağı üretim, işleme, depolama, pazarlama ve satış maliyetlerini ortaklaşa karşılayabileceği bir sistem geliştirdik.
İzmir Büyükşehir Belediyesi olarak üretici kooperatiflerinden doğrudan alım yaptık. Süt, peynir, yoğurt, bal, zeytin, zeytinyağı, bakliyat, fidan, çiçek ve daha pek çok tarımsal ürünü kooperatiflerimizden temin ettik.
2020 yılında üretici kooperatiflerinden 144 milyon lirayı aşan, 2021 yılında 164 milyon lirayı aşan, 2022 yılında ise 208 milyon lirayı aşan alımlar gerçekleştirdik.
2019–2023 yılları arasında kooperatiflerden gerçekleştirdiğimiz alımlar için toplam 958 milyon 636 bin 533 lira ödeme yaptık.
Bu alımlarla yalnızca çiftçimizin ürününü satın almadık. Kooperatiflerin üretim kapasitesini, planlama gücünü ve ekonomik sürdürülebilirliğini destekledik.
Kamu kaynaklarını büyük aracılar yerine doğrudan üreticiye yönlendirdik.
Kırsaldaki refahın artmasını, üreticinin kendi toprağında geçimini sağlayabilmesini ve gençlerin köylerini terk etmek zorunda kalmamasını hedefledik.
Bizim için kooperatifçilik, yardımlaşmanın ötesinde bir kalkınma modeli ve üreticinin kendi geleceği üzerinde söz sahibi olmasının en güçlü araçlarından biriydi.
Alım ve satım garantisi: Çiftçiye "Sen yeter ki üret" dedik
Yeni tarım modelimizin belki de en önemli yeniliği, üreticiye yalnızca alım garantisi değil, satım garantisi de sağlamayı hedeflememizdi.
Çiftçi neyi ekeceğini bilmek kadar, ürettiği ürünü kime ve hangi koşullarda satacağını da bilmek zorundadır.
Biz üreticiye, doğayla uyumlu ve doğru ürünü yetiştirdiğinde ürününe sahip çıkacağımızı söyledik.
Kooperatiflerle alım sözleşmeleri yaptık. Ürünlerin işlenmesini, ambalajlanmasını, markalaştırılmasını ve pazarlanmasını da bu sistemin içine aldık.
Çünkü gerçek bir tarım politikası yalnızca üretimi destekleyemez. Üretilen ürünün pazara ulaşmasını ve üreticinin emeğinin ekonomik değere dönüşmesini de güvence altına almak zorundadır.
Bizim kurduğumuz model, tohumu toprağa atmadan önce ürünün hangi pazara ulaşacağını düşünüyordu.
Bu nedenle İzmir Tarımı'nı birbirini tamamlayan bir ekosistem olarak tasarladık: Yerel tohum ve hayvan ırklarının korunması, doğru ürünün yetiştirilmesi, bilimsel araştırma, üreticinin örgütlenmesi, ürünün işlenmesi ve katma değer kazanması, markalaşma, pazarlama ve ihracat.
Hedefimiz, çiftçiyi yalnızca hammadde üreticisi olmaktan çıkarıp yarattığı ekonomik değerin gerçek ortağı haline getirmekti.
Mera İzmir: Türkiye'nin ilk çoban haritasından alım garantili hayvancılığa
Bu anlayışın en somut örneklerinden biri Mera İzmir projemiz oldu.
İzmir'in köylerini, yaylalarını, meralarını tek tek dolaştık. Binlerce çobanımızın kapısını çaldık.
5 bin 117 çobanımızı ziyaret ederek hayvan sayılarını, ağıl konumlarını, üretim kapasitesini ve mera hayvancılığının durumunu tespit ettik. Türkiye'nin ilk Çoban Haritası'nı oluşturduk.
Bu harita sayesinde üreticinin nerede, ne kadar ve hangi koşullarda üretim yaptığını bilimsel verilerle değerlendirebildik.
Çobanlarımızla süt alım sözleşmeleri imzaladık. Doğayla uyumlu, mera temelli hayvancılığı teşvik etmek amacıyla koyun ve keçi sütlerini piyasa koşullarının üzerinde fiyatlarla satın aldık.
Özellikle küçükbaş hayvancılığı destekledik. Çünkü koyun ve keçi, Ege'nin iklimine ve coğrafyasına uyumlu, meraların sürdürülebilir biçimde değerlendirilmesinde önemli yere sahip hayvanlar.
2024 yılı için koyun sütü alım fiyatını litre başına 37 lira, keçi sütü alım fiyatını ise 30 lira olarak belirledik.
Böylece belediyenin toplam süt piyasasındaki payı sınırlı olsa da üreticinin emeğini koruyan ve piyasa fiyatlarının oluşumuna etki eden bir kamu müdahalesi gerçekleştirdik.
Küçükbaş hayvan dağıtımları, yetiştiricilik eğitimleri, yem bitkisi destekleri ve mera hayvancılığının geliştirilmesine dönük çalışmalarla bu politikayı güçlendirdik.
Mera İzmir sayesinde yalnızca süt satın almadık; çobanlığın, meraların ve kırsal yaşamın devam etmesine katkı sunduk.
100. Yıl Bayındır Süt İşleme Fabrikası: Cumhuriyet'in üretim kalelerinden biri
Başka Bir Tarım Mümkün vizyonumuzun en önemli yatırımlarından biri, Cumhuriyetimizin 100. yılına armağan ettiğimiz 100. Yıl Bayındır Süt İşleme Fabrikası oldu.
27 Ekim 2023'te açtığımız bu fabrikayı İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin 350 milyon liralık öz kaynağıyla hayata geçirdik.
Günlük 100 ton süt işleme kapasitesine sahip fabrikamız, yılda 36,5 milyon litre süt işleyebilecek şekilde tasarlandı.
Burada yalnızca bir sanayi tesisi kurmadık. Küçük üreticinin ürününe değer katan, kırsalda istihdam sağlayan, üreticinin pazarlık gücünü artıran ve yerel üretimi ulusal ve uluslararası pazarlara taşıyan bir sistemin en önemli halkasını oluşturduk.
Kooperatiflerden ve küçük üreticilerden temin edilen sütlerin İzmirli markası altında katma değerli ürünlere dönüşmesini sağladık.
UHT süt, pastörize süt, farklı peynir çeşitleri, yoğurt, tereyağı, kaymak ve dondurma gibi ürünlerle üreticinin emeğini daha yüksek ekonomik değere ulaştıracak bir altyapı kurduk.
Aynı zamanda Süt Kuzusu gibi sosyal destek programlarıyla yerel üretimi çocuklarımızın sağlıklı beslenmesiyle buluşturan bir model geliştirdik.
Atatürk'ün Cumhuriyetin ilk yıllarında başlattığı üretim ve sanayileşme hamlesini örnek aldık.
Çünkü bizim anlayışımızda kamu, yalnızca piyasayı izleyen bir kurum değildir. Gerektiğinde üretim altyapısını kuran, üreticiyi koruyan ve toplumun ortak refahını büyüten bir güçtür.
Bayındır'da kurduğumuz fabrika, bunun somut bir örneğiydi.
Ödemiş Et Entegre Tesisi: Üreticiden sofraya güvenli et
Süt üretiminde oluşturduğumuz modeli et üretimine de taşıdık.
Ödemiş'teki Et Entegre Tesisi'ni 30 milyon liralık öz kaynak yatırımıyla yenileyerek üretim ve ileri işleme altyapısını geliştirdik.
Günlük 10 ton et işleme kapasitesine sahip tesisimizde yerel üreticilerden temin edilen hayvanların etlerini işleyerek İzmirli markalı ürünlere dönüştürdük.
2022 ve 2023 yıllarında tesisimizde 3 bin 780 hayvanın kesimini gerçekleştirerek 218 üreticiye destek olduk. Yalnızca Mayıs 2023'e kadar olan dönemde üreticilerden 84 milyon liralık canlı hayvan alımı yaptık.
Böylece hayvancılık yapan küçük üreticilerin pazara erişimini kolaylaştırırken, tüketicilere de güvenilir ve uygun fiyatlı et sunmayı amaçladık.
Et işleme ve kesim altyapısını yalnızca Ödemiş ile sınırlı tutmadık. Tire Mezbahası ve Menemen Türkelli Mezbahası'nda gerekli iyileştirmeleri ve izin süreçlerini tamamlayarak kesim hizmetini başlattık. Böylece İzmir'de hizmet veren mezbaha sayısını altıya çıkardık.
Hayvancılığın yoğun olduğu bölgelerde kesim hizmetlerine erişimi kolaylaştırarak üreticinin lojistik yükünü azaltmayı, sağlıklı ve denetlenebilir et üretimini desteklemeyi hedefledik.
Bu tesisler sayesinde üretim ile tüketim arasında doğrudan bir bağ oluşturduk.
İzmirli üreticinin yetiştirdiği hayvanın, İzmir'de işlenerek İzmirlinin sofrasına ulaşmasını sağladık.
İzmirli markası
Üreticinin yalnızca hammadde satarak zenginleşemeyeceğini biliyorduk.
Bu nedenle İzTarım aracılığıyla İzmirli markasını oluşturduk.
İzmirli, bizim için sıradan bir ticari marka değildi. İzmir'in toprağını, üreticisini, kooperatiflerini, yerel tohumlarını ve doğayla uyumlu üretim anlayışını temsil eden bir kalkınma markasıydı.
Süt ürünlerini, et ürünlerini ve karakılçık buğdayından elde edilen ürünleri aynı marka çatısı altında buluşturduk.
Ürünlerin işlenmesinden ambalajlanmasına, tasarımından pazarlamasına kadar pek çok aşamada katma değer yaratmayı hedefledik.
İzmirli ürünleri Halkın Bakkallarında satılmaya başladı, üretilen ürünler İzmirlilerle buluştu.
İzmirli markasını 2022 yılında Terra Madre Anadolu'da dünyaya tanıttık. Ardından ürünlerimizin uluslararası pazarlara, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki market raflarına kadar ulaşmasını sağladık.
İzmir'in küçük üreticisini ihracatla buluşturmak, yıllardır üzerinde çalıştığımız modelin en önemli hedeflerinden biriydi.
Çünkü dünya pazarlarına açılmak yalnızca büyük şirketlerin ayrıcalığı olmamalıydı.
Bir köyde üretilen süt, bir çiftçinin yetiştirdiği karakılçık buğdayı, bir kooperatifin emeği de dünyayla buluşabilmeliydi.
İzmirli markasıyla bunun mümkün olduğunu gösterdik.
Halkın Bakkalı ve Halkın Kasabı: Üreticiyi korurken tüketicinin sofrasını da düşündük
Bizim tarım politikamızda üreticiyle tüketici birbirinin rakibi değil, aynı ekonomik zincirin iki önemli halkasıydı.
Bu nedenle bir yandan çiftçimizin ürününü değerinde satın alırken, diğer yandan kentte yaşayan insanların güvenilir gıdaya uygun fiyatlarla erişmesini hedefledik.
Halkın Bakkalı projemizi bu anlayışla geliştirdik.
Kooperatiflerin ürettiği peynir, süt ürünleri, zeytinyağı, bakliyat, bal ve daha pek çok ürünü Halkın Bakkalı raflarında vatandaşlarımızla buluşturduk.
Bu mağazalar yalnızca birer satış noktası olmadı. Küçük üreticiyle kentli tüketici arasında dayanışma köprüsü kurdu.
Ardından Halkın Kasabı modelini hayata geçirdik.
Ödemiş Et Entegre Tesisi'nde işlenen yerli et ürünlerini Halkın Kasabı aracılığıyla piyasanın altında fiyatlarla İzmirlilere sunduk.
Kısa sürede İzmir'in farklı mahallelerine yayılan Halkın Bakkalı–Halkın Kasabı ağımızın 15'inci şubesini 12 Mart 2024'te Buca Akıncılar'da açtık. Ayrıca Gezici Bakkal aracımızla mağazalarımızın bulunmadığı mahallelere de ulaştık.
Şubelerimizde yalnızca et ve süt ürünlerini değil, Türkiye'nin dört bir yanındaki kooperatiflerin ürünlerini de vatandaşlarımızla buluşturduk. 2023 sonunda ürün tedarik ağımızda 27 kooperatifin yaklaşık 300 çeşit ürünü yer alıyordu.
2024 yılı Şubat ayına geldiğimizde Halkın Kasabı aracılığıyla toplam 500 ton et satışı gerçekleştirmiştik. Günlük satışımız yaklaşık 5,5 tona ulaşmıştı.
Kâr amacı gütmeden yürüttüğümüz bu hizmet sayesinde 595 bin vatandaşımızın bütçesine toplam 30 milyon liralık katkı sağladık.
Ekonomik kriz karşısında vatandaşlarımızın yalnızca satın alma gücünü korumakla kalmadık; sağlıklı gıdaya erişimin sosyal bir hak olduğunu da gösterdik.
Gezici satış araçlarımızla bu hizmeti farklı mahallelere taşıdık.
Böylece tarım politikamız yalnızca kırsalda değil, kent merkezinde de yurttaşlarımızın hayatına dokundu.
Üretenin hakkını aldığı, tüketenin de adil fiyatla gıdaya erişebildiği bir düzenin yerel yönetimler eliyle kurulabileceğini gösterdik.
Tohum takas şenlikleri ve Can Yücel Tohum Merkezi: Geleceğimize sahip çıktık
Başka Bir Tarım Mümkün düşüncesinin kökleri, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığımdan çok daha önceye, Seferihisar'daki çalışmalarımıza uzanıyor.
Seferihisar Belediye Başkanlığım döneminde yerel tohumların korunması için başlattığımız tohum takas şenlikleriyle çok önemli bir mücadeleye öncülük ettik.
Çünkü tohum yalnızca bir tarımsal girdi değildir.
Tohum, hafızadır. Tohum, kültürdür. Tohum, bağımsızlıktır. Tohum, gelecektir.
Binlerce yıldır bu topraklarda yetişen yerel çeşitlerin yok olması, yalnızca biyolojik çeşitliliğin kaybı anlamına gelmez. Aynı zamanda kültürel mirasımızın ve üretim bağımsızlığımızın zayıflaması anlamına gelir.
Bu nedenle yerel tohumlarımızın korunmasını, çoğaltılmasını ve gelecek kuşaklara aktarılmasını en önemli sorumluluklarımızdan biri olarak gördük.
2011 yılında Seferihisar'da kurduğumuz Can Yücel Tohum Merkezi'nin ardından, 2021 yılında Bornova Aşık Veysel Rekreasyon Alanı'nda ikinci Can Yücel Tohum Merkezi'ni açtık.
Bu merkezler aracılığıyla yerel tohumları topladık, çoğalttık, koruduk ve üreticilerle buluşturduk.
Tohum takas şenliklerinde Türkiye'nin farklı bölgelerinden gelen üreticilerin, gönüllülerin ve yurttaşların bir araya gelmesini sağladık.
Atölyeler, söyleşiler ve eğitimlerle tohumun yalnızca ekonomik değil, toplumsal ve ekolojik değerini de anlattık.
Tohumu, çiftçinin geçmişten gelen bilgisiyle ve doğanın kendini yenileme gücüyle birlikte ele aldık.
Karakılçık buğdayı: Bir avuç tohumdan binlerce dekara
Atalık tohum mücadelemizin en önemli simgelerinden biri karakılçık buğdayı oldu.
Seferihisar'da bir üreticimizin bize emanet ettiği bir avuç karakılçık tohumu, yıllar içinde İzmir'in farklı ilçelerinde binlerce dekarlık üretime dönüştü.
Kaybolmaya yüz tutmuş bu yerel buğday çeşidini Menemen, Ödemiş ve Tire başta olmak üzere yeniden toprakla buluşturduk.
Üreticilerimize alım garantisi verdik. 2020 yılındaki hasat döneminde karakılçık buğdayını açıklanacak taban fiyatın iki katına satın alma taahhüdünde bulunduk.
Tohum çoğaltma çalışmalarını genişlettik, üretim alanlarını artırdık.
2023 yılında karakılçık üretiminin 12 bin dekara ulaştığını açıkladık.
Karakılçığı yalnızca tarlada yetiştirilen bir ürün olarak bırakmadık. Un, makarna ve diğer katma değerli ürünlere dönüştürülmesini destekledik. İzmirli markasıyla pazarlanmasını sağladık.
Böylece bir avuç yerel tohumun, doğru politikalarla nasıl büyük bir ekonomik ve ekolojik değere dönüşebileceğini gösterdik.
Karakılçık bize çok önemli bir şeyi hatırlattı: Bu toprakların geleceği, kendi geçmişinde saklı olan bilgeliği yeniden keşfetmekten geçiyor.
Başka Bir Tarım Okulu: İkinci yüzyılın Köy Enstitüsünü tasarladık
Başka Bir Tarım Mümkün vizyonumuzun kalıcı olabilmesi için üretim yöntemlerinin değişmesi kadar, tarımsal bilginin yeni kuşaklara aktarılması da gerekiyordu.
Bu nedenle Cumhuriyetimizin en büyük aydınlanma ve kalkınma projelerinden biri olan Köy Enstitülerinden ilham alarak “İkinci Yüzyılın Köy Enstitüsü – Başka Bir Tarım Okulu” projesini geliştirdik.
Urla'nın Bademler Köyü'nde hayata geçirilmek üzere tasarladığımız bu okul, yalnızca bir tarım lisesi değil, Türkiye'nin kırsal kalkınma geleceğine yön verecek bir eğitim modeli olacaktı.
Okulumuzun yüzde 100 burslu, parasız yatılı eğitim vermesini planladık.
Tarım işçilerinin, çiftçilerin ve kırsalda yaşayan ailelerin çocukları, ekonomik koşulları ne olursa olsun nitelikli eğitime erişebilecekti.
Yaklaşık 350 öğrencinin eğitim görebileceği okulda, tarım ve gıda teknolojilerinden hayvan yetiştiriciliğine, bitki sağlığından tarımsal makinelere kadar geniş bir alanda mesleki eğitim verilmesini öngördük.
Eğitim modeli yalnızca sınıflarda teorik bilgi aktarımına dayanmayacaktı.
Okulumuzda seralar, tarımsal üretim alanları, bilim ve teknoloji laboratuvarları, gıda ve kalite kontrol laboratuvarları, süt, et ve hububat işleme atölyeleri bulunacaktı.
Öğrencilerimiz tarlada, serada, laboratuvarda, üretim tesisinde ve atölyede öğrenerek yetişecekti.
Müzik, resim, görsel sanatlar, spor ve kültür alanlarıyla eğitimi bütüncül bir anlayışla ele aldık.
Çünkü Köy Enstitülerinin en büyük başarısı, yalnızca tarımı bilen insanlar yetiştirmek değildi. Doğayla, bilimle, sanatla ve toplumla güçlü bağlar kuran özgür bireyler yetiştirmekti.
Başka Bir Tarım Okulu'nun mimari projesini, eğitim modelini ve müfredat hazırlıklarını yürüttük. Projemizi 2023 yılında 92. İzmir Enternasyonal Fuarı'nda kamuoyuyla buluşturduk.
Bu okulun ekonomik modelini de Başka Bir Tarım Mümkün vizyonuyla bütünleştirdik.
Mera İzmir kapsamında üreticilerimizden satın aldığımız sütleri Bayındır Süt İşleme Fabrikası'nda işleyerek İzmirli markasıyla pazara sunuyorduk. Hedefimiz, bu üretimden elde edilen gelirleri tarım okulumuzun finansmanında da kullanmaktı.
Bugünün üreticilerinin alın teri, yarının üreticilerinin eğitimine dönüşecekti.
Böylece kendi kaynaklarını üreten, dayanışmayı kuşaklar arasında sürdüren, üretimle eğitimi birleştiren bir sistem kurmak istedik.
Başkanlık dönemimizde okulun proje ve hazırlık aşamalarını gerçekleştirdik; ancak eğitim faaliyetlerini başlatamadık.
Benim için bu proje, yalnızca bir okul binası inşa etmekten ibaret değildi.
Köy Enstitülerinin yarım bırakılan aydınlanma hamlesini Cumhuriyetin ikinci yüzyılında yeniden canlandırmak, toprağını tanıyan, bilimi kullanan, sanatla beslenen ve kendi geleceğini kurabilen gençler yetiştirmek istiyorduk.
Çünkü başka bir tarımın mümkün olması için başka bir eğitim anlayışı da mümkündür.
Tarımın bütün alanlarında üreticinin yanında olduk
Başka Bir Tarım Mümkün vizyonumuz yalnızca süt, et ve tahıl üretimiyle sınırlı değildi.
İzmir'in bütün tarımsal potansiyelini değerlendirmeyi hedefledik.
Fidan ve fide üreticilerini, çiçekçilik kooperatiflerini, zeytin ve zeytinyağı üreticilerini, arıcıları, küçükbaş hayvan yetiştiricilerini, meyve ve sebze üreticilerini destekledik.
Kooperatiflerden yaptığımız süs bitkisi ve fidan alımlarını kentimizin parklarında, bahçelerinde ve yeşil alanlarında değerlendirdik.
Yerel üretimin belediyenin ihtiyaçlarıyla buluşmasını sağladık.
Küçük üreticilere hayvan ve yem bitkisi tohumu destekleri verdik. Üretim yollarının iyileştirilmesi, sulama altyapısının geliştirilmesi, kırsal mahallelerde üretimin kolaylaştırılması için çalışmalar yaptık.
Manda yetiştiriciliğinin yeniden canlandırılmasını destekledik.
Tarımsal üretimin yalnızca miktarını değil, niteliğini ve ekonomik değerini yükseltmeye odaklandık.
Meyve ve sebzelerin işlenmesi, kurutulması, depolanması ve pazarlanmasına yönelik tesis yatırımlarını da tarım ekonomisi planlamamızın parçası haline getirdik.
Bergama Bozköy'de Zeytinyağı Fabrikası'nı kurarak zeytin üreticilerimizin ürünlerine katma değer kazandırmayı hedefledik.
Kemalpaşa Dereköy'de kooperatifimiz ve ilçe belediyemizle birlikte Bal İşleme ve Paketleme Tesisi'ni hayata geçirdik.
Tire'de Boynuyoğun Ürün Alım Merkezi'ni kurarak tartım, boylama ve soğuk hava altyapısını geliştirdik. Ödemiş Demirdere'de soğuk hava deposu kurulmasını destekledik.
Bütün bu yatırımlarla üreticimizin yalnızca ürününü yetiştirmesini değil, onu koruyabilmesini, işleyebilmesini ve daha yüksek değerle satabilmesini sağlamaya çalıştık.
Kadınların üretimdeki emeğine, kadın kooperatiflerine ve kırsal istihdama özel önem verdik.
Çünkü kırsal kalkınmanın gerçek anlamda gerçekleşmesi için kadınların ekonomik hayata eşit biçimde katılması ve gençlerin tarımda bir gelecek görebilmesi gerekiyordu.
Terra Madre Anadolu: Anadolu'nun bereketini dünyayla buluşturduk
Başka Bir Tarım Mümkün vizyonumuzun uluslararası ölçekteki en önemli buluşmalarından biri Terra Madre Anadolu oldu.
2022 yılında İzmir Enternasyonal Fuarı ile eş zamanlı düzenlediğimiz Terra Madre Anadolu, Anadolu'nun küçük üreticilerini, kooperatiflerini, yerel ürünlerini ve gastronomi kültürünü uluslararası bir platformda bir araya getirdi.
Slow Food hareketinin iyi, temiz ve adil gıda ilkelerini Anadolu'nun binlerce yıllık üretim kültürüyle buluşturduk.
Yerel tohumların, geleneksel üretim yöntemlerinin, unutulmaya yüz tutmuş lezzetlerin ve küçük üreticilerin dünya çapında görünür olmasını sağladık.
İzmirli markasını dünyaya bu buluşmada tanıttık.
Gastronomiyi yalnızca mutfak kültürü olarak değil, yerel kalkınmanın güçlü bir aracı olarak değerlendirdik.
Çünkü iyi bir yemeğin ardında iyi bir tohum, temiz bir toprak, korunmuş bir su kaynağı ve emeğinin karşılığını alan bir üretici vardır.
İzmir'in gastronomi ve tarım turizmi potansiyelini geliştirmeyi, kırsal kalkınmayı kültür ve turizmle birlikte büyütmeyi hedefledik.
Seferihisar'dan Bergama'ya, Ödemiş'ten Tire'ye, Urla'dan Yarımada'nın köylerine kadar her bölgenin kendine özgü üretim kültürünü İzmir'in ve dünyanın ortak değeri haline getirmek istedik.
Köylerin kapatılması: Bir ülkenin üretim hafızasını yok etmek
Başka Bir Tarım Mümkün vizyonunun doğuşunda, Türkiye'nin tarım politikalarında yapılan ve çok ağır sonuçlar doğurduğuna inandığım bir düzenlemenin özel yeri vardır.
2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı Kanun ile büyükşehir statüsündeki illerde köylerin tüzel kişilikleri kaldırıldı. 2014 yılında yürürlüğe giren bu düzenlemeyle yaklaşık 16 bin köy bir gecede mahalleye dönüştürüldü.
Ben bu kararı, Cumhuriyet tarihimizin en talihsiz kararlarından biri olarak gördüm.
Çünkü köyler yalnızca birer idari birim değildir.
Köyler, üretimin, dayanışmanın, kültürün ve ortak yaşamın merkezleridir. Kendi tüzel kişilikleri, ortak malları, meraları, üretim ilişkileri ve yüzlerce yıllık gelenekleri vardır.
Bir köyün adını mahalle olarak değiştirdiğinizde yalnızca idari sınırları değiştirmiş olmazsınız. Köyün kendi varlığı üzerindeki söz hakkını, ortak kaynaklarını yönetme gücünü ve yerel karar alma mekanizmalarını da zayıflatırsınız.
Köy tüzel kişiliğinin ortadan kaldırılması, ortak mülkiyetin ve kırsal yaşamın korunması açısından ciddi riskler yarattı. Köylerin kamusal varlıklarının ve meralarının geleceği üzerinde yeni belirsizlikler doğurdu.
Daha da önemlisi, kırsal yaşamı kent merkezinin idari ve ekonomik kurallarına tabi kılan bu anlayış, üreticinin kendi toprağında yaşamını sürdürmesini zorlaştıran dönüşümün bir parçası oldu.
Ben bu kararın Türkiye tarımına vereceği zararı daha o günlerde gördüm.
Seferihisar Belediye Başkanlığım döneminde Geleceğin Köyleri hareketini bu nedenle başlattık.
Kısa sürede Türkiye'nin farklı bölgelerinden bine yakın köyün katıldığı bu dayanışma hareketiyle köylerin tüzel kişiliklerinin, ortak varlıklarının, üretim kültürlerinin ve kendi gelecekleri üzerindeki söz haklarının korunmasını savunduk.
Bu mücadele, yalnızca bir idari düzenlemeye itiraz değildi.
Köylünün toprağını bırakıp kente göç etmek zorunda olmadığı, üretimin büyük şirketlerin tekeline terk edilmediği, küçük üreticinin kendi köyünde onurlu ve refah içinde yaşayabildiği bir ülke mücadelesiydi.
Yıllar boyunca tarım politikalarında yapılan tercihler, küçük çiftçiyi giderek daha fazla maliyet baskısıyla, borçla ve belirsizlikle karşı karşıya bıraktı.
Bir yandan köylerin tüzel kişilikleri kaldırılırken diğer yandan üreticinin kendi tohumuna, toprağına ve üretim araçlarına sahip çıkması zorlaştı.
Ben bu anlayışa karşı çıktım.
Çünkü bir ülkenin kalkınması, köylerin boşalmasıyla değil, köylerin zenginleşmesiyle mümkündür.
Biz köylüyü kente göç etmeye zorlayan değil, köyünde zenginleşmesini sağlayan bir düzen kurmak istedik.
Başka Bir Tarım Mümkün vizyonu, işte bu uzun mücadelenin devamıydı.
Tarım aynı zamanda bir demokrasi meselesidir
Bütün bu çalışmaların temelinde yalnızca ekonomik bir hedef yoktu.
Benim için tarım, aynı zamanda demokrasi ve adalet meselesidir.
Bir ülkenin üreticileri kendi tohumları, toprakları, ürünleri ve gelecekleri hakkında söz sahibi olamıyorsa o ülkede ekonomik demokrasinin güçlenmesi mümkün değildir.
Küçük çiftçinin büyük piyasa aktörleri karşısında güçsüz bırakıldığı, üretim kararlarının yalnızca kâr hesaplarına göre verildiği, suyun ve toprağın sınırsız tüketilecek kaynaklar olarak görüldüğü bir düzen sürdürülebilir değildir.
Bu nedenle Başka Bir Tarım Mümkün vizyonumuzun merkezine yalnızca ekonomik kalkınmayı değil, ekolojik ve ekonomik demokrasiyi yerleştirdik.
Kooperatifleşmeyi desteklememizin, üreticiye alım ve satım garantisi vermemizin, kamu eliyle fabrikalar kurmamızın, yerel tohumları korumamızın, kentliye uygun fiyatlı sağlıklı gıda sunmamızın ortak bir amacı vardı.
Refahı büyütmek ve bu refahı adil biçimde paylaşmak.
Çünkü refahın yalnızca bir avuç insanın elinde birikmesi, toplumun zenginleşmesi anlamına gelmez.
Gerçek kalkınma, üreticinin toprağında mutlu yaşaması, çocukların sağlıklı beslenmesi, gençlerin kendi memleketlerinde gelecek kurabilmesi ve doğanın gelecek nesillere sağlıklı biçimde aktarılmasıdır.
Başka Bir Tarım Mümkün, başka bir Türkiye'nin de mümkün olduğunun kanıtıdır
2019–2024 yılları arasında İzmir'de attığımız adımlarla bir yerel yönetimin tarım alanında ne kadar büyük bir dönüşüme öncülük edebileceğini gösterdik.
Sasalı'da bilimsel araştırma ve planlama merkezi kurduk.
Türkiye'nin ilk Çoban Haritası'nı hazırladık.
Mera hayvancılığını ve atalık tohumlarımızı destekledik.
Karakılçık buğdayını yeniden binlerce dekar toprakla buluşturduk.
Can Yücel Tohum Merkezlerimiz ve tohum takas şenliklerimizle yerel tohumlara sahip çıktık.
Üreticilerimize alım ve satım güvencesi sağlamaya yönelik bir sistem kurduk.
Kooperatiflerden yüz milyonlarca liralık alım gerçekleştirdik.
Ödemiş'te et işleme altyapısını geliştirdik, Tire ve Menemen'de mezbahaları hizmete aldık, Cumhuriyetimizin 100. yılında Bayındır Süt İşleme Fabrikası'nı açtık.
Zeytinyağı, bal işleme, soğuk hava ve ürün alım tesisleriyle tarımsal üretimin katma değerini artırdık.
İzmirli markasını yaratarak yerel ürünlerimizi uluslararası pazarlara taşıdık.
Halkın Bakkalı ve Halkın Kasabı ağımızı 15 şubeye ulaştırarak üreticiyi tüketiciyle buluşturduk.
Terra Madre Anadolu ile Anadolu'nun üretim kültürünü dünyaya tanıttık.
Köy Enstitülerinden ilham alan Başka Bir Tarım Okulu projemizle yeni nesillerin üretimle, bilimle ve sanatla buluşacağı bir eğitim modelinin temellerini hazırladık.
Köylerin tüzel kişiliklerinin korunmasını, kırsal yaşamın güçlendirilmesini ve üreticinin kendi toprağında özgürce yaşayabilmesini savunduk.
Bütün bunları ekonomik krizlere, pandemiye, artan maliyetlere ve yerel yönetimlerin sınırlı kaynaklarına rağmen gerçekleştirdik.
Elbette başladığımız dönüşümün tamamlanması gereken pek çok aşaması vardı. Ancak kurduğumuz üretim, işleme, markalaşma ve pazarlama altyapısıyla Türkiye'nin tarım geleceğine örnek olabilecek somut bir model ortaya koyduk.
Biz İzmir'de bir tercihte bulunduk.
Toprağı tüketmek yerine korumayı, çiftçiyi yalnız bırakmak yerine güçlendirmeyi, üreticiyi aracıya mahkûm etmek yerine kooperatiflerle örgütlemeyi, yerel üretimi değersizleştirmek yerine markalaştırmayı, yoksulluğu yönetmek yerine ortadan kaldırmayı tercih ettik.
Çünkü başka bir tarım mümkünse, başka bir ekonomi de mümkündür. Başka bir ekonomi mümkünse, daha adil, daha özgür ve daha müreffeh bir Türkiye de mümkündür.
Biz bunun yalnızca hayalini kurmadık.
İzmir'de tohumunu attık, fabrikalarını kurduk, ürünlerini yetiştirdik ve ilk meyvelerini hep birlikte topladık.
Ve biliyorum ki toprağa düşen doğru tohum, bütün zorluklara rağmen bir gün mutlaka filizlenir.
Başka Bir Tarım Mümkün.